ITR Form आयकर विभागाने 2025-26 या कर निर्धारण वर्षासाठी करदात्यांना मोठा दिलासा दिला आहे. देशातील अनेक राज्यांमध्ये पावसामुळे आणि नैसर्गिक संकटांमुळे नागरिकांना अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. या पार्श्वभूमीवर आयकर विभागाने इनकम टॅक्स रिटर्न (ITR) दाखल करण्याच्या अंतिम मुदतीत वाढ जाहीर केली आहे.
आयटीआर दाखल करण्याची नवी अंतिम तारीख
आयकर खात्याच्या नवीन सूचनेनुसार, ज्या करदात्यांना ऑडिट रिपोर्ट सादर करावा लागतो, त्यांच्यासाठी आयटीआर दाखल करण्याची अंतिम तारीख 10 डिसेंबर 2025 पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. याआधी ही अंतिम तारीख 31 ऑक्टोबर 2025 होती. तर ऑडिट रिपोर्ट सादर करण्याची नवी तारीख 10 नोव्हेंबर 2025 अशी निश्चित करण्यात आली आहे.
मुदत वाढवण्याचे कारण काय?
अनेक औद्योगिक संघटना आणि व्यापारी संस्थांनी सरकारकडे आयटीआर दाखल करण्याची मुदत वाढवण्याची मागणी केली होती. पावसामुळे आणि काही ठिकाणी पूरस्थितीमुळे इंटरनेट सेवा आणि आर्थिक व्यवहारात अडथळे निर्माण झाले आहेत. या पार्श्वभूमीवर, करदात्यांना दिलासा देण्यासाठी केंद्र सरकार आणि केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळाने (CBDT) ही मुदत वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
ITR भरण्याचे फायदे
इनकम टॅक्स रिटर्न (ITR) भरणे फक्त कर भरण्यापुरते मर्यादित नाही, तर याचे अनेक वैयक्तिक आणि आर्थिक फायदे आहेत. खाली त्याचे मुख्य फायदे दिले आहेत:
1. कायदेशीर जबाबदारी पूर्ण होते
ITR भरणे ही प्रत्येक करदात्याची कायदेशीर जबाबदारी आहे. योग्य वेळेत रिटर्न भरल्यास करदंड आणि व्याजाचा धोका टाळता येतो. त्यामुळे अनावश्यक आर्थिक दडपण कमी होते.
2. बँकिंग व्यवहारात मदत
ITR प्रमाणपत्र आपली आर्थिक स्थिती आणि उत्पन्न दाखवते, ज्याचा फायदा कर्ज घेण्यासाठी किंवा बँकिंग व्यवहारात होतो. गृहकर्ज, वाहन कर्ज, किंवा वैयक्तिक कर्ज घेताना बँक आपले ITR तपासते.
3. व्हिसा प्रक्रियेत मदत
विदेश प्रवासासाठी व्हिसा अर्ज करताना किंवा इमिग्रेशन प्रक्रियेत ITR दाखवणे आवश्यक असते. हे आपली स्थिर आर्थिक स्थिती दर्शवते आणि व्हिसा मंजुरीस मदत करते.
4. क्रेडिट स्कोअर सुधारतो
नियमित ITR भरणे क्रेडिट हिस्ट्री सुधारते. यामुळे भविष्यातील क्रेडिट कार्ड, कर्ज किंवा इतर आर्थिक व्यवहार सोपे होतात.
5. रिफंड मिळवण्याची संधी
जर आपण अधिक कर भरले असेल किंवा TDS (Tax Deducted at Source) जास्त कापला गेला असेल, तर ITR भरल्यावर कर परतावा (Tax Refund) मिळू शकतो. हे आपल्याला आर्थिक आराम देते.
6. व्यवसायात विश्वास निर्माण होतो
व्यवसाय करणाऱ्यांसाठी ITR ही आर्थिक पारदर्शकता दाखवते. त्यामुळे भागीदार, ग्राहक आणि बँकांसमोर विश्वास निर्माण होतो.
7. सरकारी योजना व लाभांसाठी आवश्यक
काही सरकारी योजनांमध्ये किंवा सबसिडी मिळवण्यासाठी ITR प्रमाणपत्र आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, शिष्यवृत्ती, उद्योजकता योजना, किंवा रिअल इस्टेट व्यवहार.
8. भविष्यातील कर तपासणी सोपी होते
नियमित ITR भरण्यामुळे भविष्यात कर तपासणी (Tax Assessment) सोपी होते. आपली उत्पन्न माहिती आधीपासूनच सुसंगत असल्यामुळे प्रशासनिक अडचणी कमी होतात.
कोणत्या करदात्यांना मिळणार लाभ
ही मुदतवाढ मुख्यतः कंपन्या, फर्म, प्रोपाइटरशिप युनिट्स आणि ऑडिटची गरज असलेल्या करदात्यांसाठी लागू आहे. अशा करदात्यांना आता त्यांच्या आर्थिक वर्षातील व्यवहारांचे तपशील सादर करण्यासाठी अधिक वेळ मिळेल. तर वैयक्तिक करदात्यांसाठी (ज्यांना ऑडिटची गरज नाही) आयटीआर दाखल करण्याची अंतिम तारीख यंदा आधीच 16 सप्टेंबर 2025 पर्यंत वाढवण्यात आली होती.
करदात्यांनी आता काय करावे
ज्या करदात्यांनी अजूनपर्यंत आयटीआर दाखल केलेले नाही, त्यांनी लगेच आपल्या पॅन आणि आधार लिंकिंग, बँक खाते पडताळणी, तसेच फॉर्म 26AS आणि AIS रिपोर्ट तपासून घ्यावेत. तसेच आयटीआर दाखल करताना योग्य उत्पन्न, खर्च, गुंतवणूक आणि वजावट यांची माहिती अचूक भरावी. वेळेत रिटर्न न भरल्यास दंड आणि व्याज लागू शकते, त्यामुळे वाढीव मुदतीचा योग्य फायदा घ्यावा.
मागील वर्षीचे आकडे
2024-25 या आर्थिक वर्षात तब्बल 7.54 कोटींपेक्षा जास्त आयटीआर फाईल करण्यात आले होते. त्यापैकी 1.28 कोटी करदात्यांनी स्वतः मूल्यांकन कराचा भरणा केला होता. यंदाही रिटर्न फाईलिंगचा वेग चांगला आहे, परंतु हवामान आणि तांत्रिक अडचणींमुळे अनेकांना वेळेत प्रक्रिया पूर्ण करता आली नाही. त्यामुळे ही मुदतवाढ सर्वांसाठी उपयोगी ठरणार आहे.
डिजिटल फाईलिंगची सोय
आयकर विभागाने करदात्यांसाठी डिजिटल फाईलिंग प्रक्रिया अधिक सोपी केली आहे. आता तुम्ही www.incometax.gov.in या अधिकृत पोर्टलवरून ऑनलाइन रिटर्न दाखल करू शकता. तसेच मोबाईल अॅपद्वारेही रिटर्न सबमिट करण्याची सुविधा आहे. ऑटो फॉर्म फिलिंग, प्री-फिल्ड डेटा आणि ऑनलाइन पडताळणी यामुळे ही प्रक्रिया पूर्वीपेक्षा जलद झाली आहे.
आयकर विभागाचा सल्ला
आयकर विभागाने करदात्यांना सूचित केले आहे की, शेवटच्या क्षणाची वाट न पाहता लवकरात लवकर आपले आयटीआर फाईल करावेत. शेवटच्या दिवशी सर्व्हरवरील ताण वाढल्याने तांत्रिक अडचणी निर्माण होऊ शकतात. तसेच करदात्यांनी त्यांच्या ईमेल आणि एसएमएस अलर्ट्स तपासत राहावेत, जेणेकरून कोणतीही महत्त्वाची माहिती चुकणार नाही.
निष्कर्ष
2025-26 या आर्थिक वर्षासाठी आयकर रिटर्न दाखल करण्याच्या मुदतीत वाढ हा करदात्यांसाठी एक स्वागतार्ह निर्णय आहे. यामुळे व्यावसायिक आणि कंपन्यांना त्यांच्या आर्थिक अहवालांची तयारी व्यवस्थित करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळेल. सरकारने घेतलेला हा निर्णय पारदर्शक आणि करदातेपूरक असल्याचे उद्योग क्षेत्रातूनही स्वागत करण्यात आले आहे.
Disclaimer
हा लेख केवळ माहितीपर आहे. आयटीआर फाईलिंगशी संबंधित नियम आणि मुदती वेळोवेळी बदलू शकतात. अधिकृत आणि अद्ययावत माहितीसाठी नेहमी आयकर विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटला (www.incometax.gov.in) भेट द्यावी किंवा प्रमाणित कर सल्लागारांचा सल्ला घ्यावा.