Anganvadi Job महाराष्ट्रातील महिलांसाठी रोजगाराची एक मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. एकात्मिक बाल विकास सेवा योजनेअंतर्गत अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस पदांसाठी भरती प्रक्रिया सुरु करण्यात आली आहे. ग्रामीण भागातील महिलांना आत्मनिर्भर करण्यासाठी राज्य शासनाने हा उपक्रम राबविला असून, स्थानिक पातळीवर रोजगार उपलब्ध करून देण्याचा यामागे उद्देश आहे. या भरतीबाबत सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.
भरतीची जबाबदारी आणि पदसंख्या
ही भरती बालविकास प्रकल्प अधिकारी आणि एकात्मिक बाल विकास सेवा योजना यांच्या अखत्यारित केली जाणार आहे. महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांमधील महसुली गावांमध्ये ही भरती केली जाईल. या प्रक्रियेत अंगणवाडी सेविका पदासाठी दोन तर मदतनीस पदासाठी दहा जागा उपलब्ध आहेत. म्हणजेच एकूण बारा जागांसाठी अर्ज मागवले गेले आहेत. इच्छुक उमेदवारांना 24 ऑक्टोबर 2025 पासून 7 नोव्हेंबर 2025 पर्यंत अर्ज करण्याची संधी आहे.
अर्ज कसा करावा
उमेदवारांनी अर्जाचा नमुना जाहिरातीत दिलेल्या स्वरूपात भरावा आणि तो स्वहस्ते बालविकास प्रकल्प अधिकारी यांच्या कार्यालयात सादर करावा. अर्ज फक्त कार्यालयीन वेळेत स्वीकारले जाणार आहेत. यानंतर आलेले अर्ज ग्राह्य धरले जाणार नाहीत. अर्ज करण्यापूर्वी उमेदवारांनी अधिकृत PDF जाहिरात नीट वाचून पात्रता निकष आणि आवश्यक कागदपत्रे तपासावीत.
शैक्षणिक पात्रता आणि वयोमर्यादा
अंगणवाडी मदतनीस पदासाठी किमान शैक्षणिक पात्रता इयत्ता बारावी उत्तीर्ण अशी निश्चित करण्यात आली आहे. राज्य मंडळ किंवा तत्सम संस्थेचे प्रमाणपत्र ग्राह्य धरले जाईल. उमेदवार महिला स्थानिक रहिवाशी असणे बंधनकारक आहे. त्या महसुली गावातील किंवा वाडी, पाडा, वस्ती येथील रहिवासी असल्याचे पुरावे अर्जासोबत जोडणे आवश्यक आहे.
वयोमर्यादेबाबत बोलायचे झाल्यास, उमेदवाराचे किमान वय 18 वर्षे आणि कमाल वय 35 वर्षे असावे. विधवा महिलांसाठी कमाल वयोमर्यादा 40 वर्षांपर्यंत शिथिल करण्यात आली आहे. विधवा असल्याचे प्रमाणपत्र आणि पतीच्या मृत्यूचा दाखला जोडणे आवश्यक आहे. वयाचा पुरावा म्हणून शाळा सोडल्याचा दाखला, जन्मनोंद दाखला किंवा बोर्डाचे प्रमाणपत्र सादर करणे आवश्यक आहे.
लहान कुटुंब अट आणि मराठी भाषेचे ज्ञान
या भरतीत लहान कुटुंबाची अट लागू आहे. उमेदवाराकडे दोनपेक्षा जास्त जिवंत अपत्ये नसावीत. अर्जासोबत यासंदर्भात प्रतिज्ञापत्र जोडणे आवश्यक आहे. तसेच उमेदवाराला मराठी भाषेचे ज्ञान असणे आवश्यक आहे. शैक्षणिक पात्रतेतील एखाद्या विषयात मराठी भाषा असणे आवश्यक राहील. ज्या केंद्रात 50 टक्क्यांहून अधिक मुले इतर भाषा बोलतात, तिथे त्या भाषेचे वाचन आणि लेखन येणे अपेक्षित आहे.
दस्तऐवज आणि निवड प्रक्रिया
अर्जासोबत आवश्यक कागदपत्रे जोडणे अत्यावश्यक आहे. यात शैक्षणिक प्रमाणपत्रे, जातीचे दाखले, रहिवासी पुरावे, विधवा प्रमाणपत्र, आणि लहान कुटुंबाचे प्रतिज्ञापत्र यांचा समावेश आहे. या भरतीसाठी कोणतीही लेखी परीक्षा किंवा मुलाखत घेण्यात येणार नाही. उमेदवारांना त्यांच्या शैक्षणिक अर्हतेनुसार, अनुभव आणि सामाजिक घटकांनुसार गुण दिले जातील. त्यानुसार प्राथमिक गुणवत्ता यादी प्रसिद्ध करण्यात येईल आणि निवड गुणानुक्रमाने केली जाईल.
अनुभव आणि प्राधान्य
अंगणवाडी सेविका, मदतनीस किंवा मिनी अंगणवाडी सेविका म्हणून किमान दोन वर्षांचा अनुभव असलेल्या उमेदवारांना प्राधान्य दिले जाईल. त्याशिवाय पदवीधर, पदव्युत्तर, डिप्लोमा किंवा बी.एड. पात्रता असलेल्या महिलांनाही गुणांच्या आधारे संधी मिळू शकते. सामाजिक व शैक्षणिक दृष्ट्या मागास प्रवर्ग, अनुसूचित जाती-जमाती, भटक्या आणि विमुक्त जाती यांना शासन नियमानुसार आरक्षण लागू राहील.
अंगणवाडी सेविकेची कामे
अंगणवाडी सेविका ही केंद्राची प्रमुख असते. ती संपूर्ण अंगणवाडीचे व्यवस्थापन करते आणि सरकारी योजना लोकांपर्यंत पोहोचविण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. तिची प्रमुख जबाबदारी खालीलप्रमाणे आहे:
१. बालविकास आणि शिक्षण
सेविका तीन ते सहा वर्षे वयोगटातील मुलांना प्राथमिक शिक्षणाची तयारी करून देते. खेळ, चित्रकला, गोष्टी सांगणे आणि गाणी यांद्वारे ती मुलांना शिकवते. मुलांच्या मानसिक, सामाजिक आणि शारीरिक विकासावर लक्ष ठेवते.
२. पोषण आणि आहार
मुलांना, गर्भवती आणि स्तनपान करणाऱ्या महिलांना पोषक आहार देण्याची जबाबदारी अंगणवाडी सेविकेची असते. ती आहाराची नोंद ठेवते, वजन काटा तपासते आणि पोषणाशी संबंधित माहिती मातांना समजावते.
३. आरोग्यविषयक तपासणी
सेविका आरोग्य विभागाशी समन्वय साधून लसीकरण मोहीम, वजन तपासणी आणि आरोग्य शिबिरे आयोजित करते. ती प्रत्येक मुलाचे आणि महिलांचे आरोग्य नोंदवहीत लिहून ठेवते.
४. महिला सक्षमीकरण आणि मार्गदर्शन
सेविका महिलांना सरकारी योजना, कुटुंब नियोजन, स्वच्छता, बालसंगोपन, आणि स्त्री शिक्षणाबाबत मार्गदर्शन करते. ती गावातील महिलांना आत्मनिर्भर होण्यासाठी प्रोत्साहन देते.
५. केंद्र व्यवस्थापन
अंगणवाडी केंद्र स्वच्छ आणि सुरक्षित ठेवणे, आहार वेळेवर तयार करणे, उपस्थिती नोंद ठेवणे आणि अहवाल तयार करून वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना सादर करणे हे तिचे दैनंदिन काम असते.
अंगणवाडी मदतनीसची कामे
अंगणवाडी मदतनीस ही सेविकेची सहाय्यक असते. ती केंद्रातील दैनंदिन कामकाज सुरळीत पार पाडण्यासाठी सेविकेला मदत करते. तिची प्रमुख जबाबदारी पुढीलप्रमाणे असते:
१. आहार तयार करणे आणि वाटप
मुलांसाठी आणि मातांसाठी दिला जाणारा पूरक आहार तयार करणे, तो स्वच्छतेने वाटप करणे आणि भांडी स्वच्छ ठेवणे ही तिची मुख्य जबाबदारी आहे.
२. केंद्राची स्वच्छता
अंगणवाडी केंद्र, खेळणी, भांडी, स्वयंपाकघर आणि परिसर नेहमी स्वच्छ ठेवण्याचे काम मदतनीस करते. स्वच्छतेमुळे मुलांचे आरोग्य चांगले राहते.
३. मुलांची देखभाल
ती मुलांना जेवायला मदत करते, हात धुण्यासाठी मदत करते आणि लहान मुलांची काळजी घेते. जे मुले लहान आहेत आणि स्वतःची काळजी घेऊ शकत नाहीत, त्यांची ती विशेष काळजी घेते.
४. सेविकेला सहाय्य
सेविका जे शैक्षणिक आणि आरोग्यविषयक उपक्रम राबवते, त्यामध्ये मदतनीस पूर्णपणे सहकार्य करते. ती वस्तूंची मांडणी, खेळणी तयार ठेवणे, नोंदी करणे आणि लोकांना माहिती देणे अशा कामांमध्ये मदत करते.
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीसची जबाबदारी
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस या दोघींची भूमिका ग्रामीण भागात अत्यंत महत्त्वाची आहे. बालविकास, पोषण आणि आरोग्यविषयक सेवा लोकांपर्यंत पोहोचविण्याचे काम अंगणवाडी केंद्रांमार्फत केले जाते. सेविका मुलांच्या शिक्षण, आहार, आरोग्य तपासणी आणि मातांच्या सल्लामसलतीचे काम पाहते, तर मदतनीस केंद्राची स्वच्छता, मुलांची काळजी आणि पोषण आहार वितरण यामध्ये सहाय्य करते.
निष्कर्ष
अंगणवाडी सेविका आणि मदतनीस पदासाठीची भरती ही ग्रामीण भागातील महिलांना स्वावलंबनाची आणि समाजसेवेची दुहेरी संधी आहे. शिक्षण घेतलेल्या आणि समाजकार्याची आवड असलेल्या महिलांनी या संधीचा लाभ घ्यावा. ही भरती केवळ रोजगारच नाही, तर समाजाच्या बालविकासात योगदान देण्याची एक सकारात्मक संधी आहे.
अस्वीकरण
वरील माहिती शैक्षणिक आणि माहितीपर हेतूसाठी देण्यात आली आहे. भरतीशी संबंधित अधिकृत आणि ताज्या माहितीसाठी कृपया संबंधित बालविकास प्रकल्प अधिकारी कार्यालय किंवा अधिकृत सरकारी जाहिरात तपासा.